FACT CHECK: ભારત રત્ન સ્વ. બિસ્મિલ્લાહ ખાનનું ઘર તૂટવા પર વિવાદ, વિપક્ષના આરોપો પર પરિવારજનો અને વહીવટીતંત્રે શું કહ્યું ?

આમ આદમી પાર્ટીના સાંસદ સંજય સિંહે પણ બિસ્મિલ્લાહ ખાનની પુત્રી ઝરીના બેગમના એક નિવેદનને શેર કરતા યોગી સરકાર પર નિશાન સાધ્યું. આ નિવેદનમાં તેઓ પોતાના સંબંધીઓ પર ઘર તોડવાનો આરોપ લગાવતા સરકાર પાસે હસ્તક્ષેપની ગુહાર લગાવતા જોવા મળી રહ્યાં છે.

जिनके लिए शहनाई नहीं बजी, उनसे और क्या उम्मीद करना? भाजपा और उनके संकीर्ण सोच के संगी-साथी ‘कला और कलाकारों’ के हमेशा ख़िलाफ़ रहते हैं क्योंकि इन पुरातनपंथी-रूढ़िवादियों की ये संकरी मानसिकता होती है कि रचनात्मक लोग ही समाज में परिवर्तन की भूमि और भूमिका बनाते हैं। सकारात्मक कला सहृदयता को जन्म देती है और सहनशीलता को भी। इसीलिए कला के हर रूप को ये अपने एजेंडे के रास्ते में रोड़ा मानते हैं या फिर कला को अपने एजेंडे के लिए इस्तेमाल करके उसको नकारात्मक बना देना चाहते हैं। जिनके आगे ‘भारत रत्न’ लगा हो उनकी मिलीजुली विरासत को ध्वस्त करना, उनके मान-सम्मान के साथ-साथ ‘भारत’ के मान को भी ध्वस्त करने के समान है। भाजपा नफ़रत की आग में जलकर देश को नुक़सान पहुँचा रही है। सरकार में आने पर हम ‘भारत रत्न बिस्मिल्लाह ख़ान’ जी की सांगीतिक धरोहर को बचाने के लिए ‘श्रवण-संग्रहालय’ बनाएंगे घोर निंदनीय!

ગ્રાઉન્ડ ઝીરો પરથી શું સામે આવ્યું ?

વારાણસી વહીવટીતંત્ર દ્વારા ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનનું પૈતૃક ઘર ધ્વસ્ત કરવા સંબંધિત માહિતી માટે જ્યારે સરાય હડહા સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને તપાસ કરવામાં આવી, ત્યારે તેમના સંબંધીઓ અને આસપાસના લોકોએ જણાવ્યું કે ઘર તોડવાની પ્રક્રિયામાં વહીવટીતંત્રની કોઈ ભૂમિકા નથી. મકાનની હાલત ઘણી જર્જરિત થઈ ગઈ હતી, જેના કારણે પરિવારના સભ્યોએ જ આ નિર્ણય લીધો છે.

વારાણસી પોલીસ દ્વારા મોકલવામાં આવેલી નોટમાં પણ વારાણસી વિકાસ સત્તામંડળ (VDA) ના સચિવ વેદ પ્રકાશ મિશ્રાને ટાંકીને સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનના પૈતૃક મકાન (સીકે 46/63) ના જૂના માળખાને પરિવારના સભ્યો જ તોડાવી રહ્યા છે, જેથી ત્યાં ફરીથી બાંધકામ કરાવી શકાય.

ઘર તોડવાની પ્રક્રિયા અમારા તરફથી શરૂ થઈ: ગાઝી અબ્બાસ

ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનના પ્રપૌત્ર ગાઝી અબ્બાસે વાતચીતમાં કહ્યું કે, ઘર તોડવાની પ્રક્રિયા પરિવાર તરફથી 7 નવેમ્બરથી શરૂ કરવામાં આવી છે. તેમના જણાવ્યાં મુજબ તેને તોડતા પહેલા વારાણસી વિકાસ સત્તામંડળ (VDA) અને વહીવટીતંત્ર પાસેથી મંજૂરી પણ લેવામાં આવી હતી.

ગાઝી અબ્બાસે વધુમાં જણાવ્યું કે, પરિવારની યોજના મકાનને નવેસરથી બનાવવાની છે. તેના ફર્સ્ટ ફ્લોર પર ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનની ધરોહરને સુરક્ષિત રાખીને મ્યુઝિયમ બનાવવામાં આવશે અને તેની ઉપર રહેણાંક બાંધકામ કરવામાં આવશે.

મહાનગરપાલિકાએ આપ્યો હતો મ્યુઝિયમ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ

વારાણસી મહાનગરપાલિકાએ ડિમોલિશનમાં તેમની કોઈ પણ પ્રકારની ભૂમિકા હોવાની વાત ફગાવી દેતા જણાવ્યું કે તેમના નિવાસસ્થાને સંગ્રહાલય વિકસાવવા અંગે વાતચીત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ પરિવારે તેની સંમતિ આપી ન હતી. હવે આ ભવનનું ડિમોલિશન પરિવાર દ્વારા સ્વયં કરાવવામાં આવી રહ્યું છે.

વારાણસી મહાનગરપાલિકાના પીઆરઓ સંદીપ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું કે પ્રસ્તાવને મંજૂરી ન મળી, જેના કારણે મહાનગરપાલિકા મ્યુઝિયમ બનાવવાની યોજના પર કામ કરી શકી નહીં. જોકે, પ્રપૌત્ર ગાઝી અબ્બાસે જણાવ્યું કે અંદાજે ત્રણ મહિના પહેલા મહાનગરપાલિકા તરફથી પરિવારને બિસ્મિલ્લાહ ખાનના રૂમને સંગ્રહાલય તરીકે વિકસાવવાનો પ્રસ્તાવ આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેમાં આખું ઘર સામેલ ન હોવાથી સંમતિ બની શકી નહીં. ત્યાર બાદ આ અંગે કોઈ સુનાવણી થઈ નહીં, તેથી હાલ પરિવાર પોતાની રીતે આ પહેલ કરી રહ્યો છે.

બિસ્મિલ્લાહ ખાનના પૌત્ર મોહમ્મદ સિબ્તૈને પણ મીડિયાને આપેલા નિવેદનોમાં જણાવ્યું છે કે વહીવટીતંત્ર તરફથી ઘર તોડવા માટે કોઈ દબાણ કરવામાં આવ્યું નથી. મકાનની હાલત જોતા ઘરના સભ્યોએ પરસ્પર સંમતિ અને મંજૂરી લીધા બાદ તેના પુનઃનિર્માણનો નિર્ણય કર્યો છે.

પરસ્પર વિવાદથી મામલાની ચર્ચા વધી 

1 નવેમ્બરનો વિવાદ: અહેવાલો મુજબ 1 નવેમ્બરના દિવસે બિલ્ડર જ્યારે ઘર તોડવા પહોંચ્યાં, ત્યારે પરિવારના કેટલાક સભ્યોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો. બાદમાં પોલીસના હસ્તક્ષેપ અને પરસ્પર સંમતિ બન્યાં બાદ કામ શરૂ થયું હતુ. જો કે, ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનની પુત્રી ઝરીના બેગમે મકાન તોડવા પર વાંધો ઉઠાવ્યો હતો અને પિતાના વારસાને જાળવી રાખવાની અપીલ કરી હતી.